Tariefherziening bij een huisartsenspoedpost

Huisartsenspoedposten stellen jaarlijks tarieven vast op basis van het verwachte zorgvolume en het benodigde kostenbudget. Wanneer de werkelijke productie gedurende het jaar afwijkt van de begroting, kan een tariefherziening noodzakelijk zijn. In dit artikel worden de aanleiding, de financiële berekening en het beleidsmatige kader van een tussentijdse tariefherziening toegelicht.

Huisartsenspoedposten leveren spoedeisende huisartsenzorg tijdens avond-, nacht- en weekenduren en op officiële feestdagen. Om deze zorg beschikbaar te houden, moeten voldoende huisartsen, triagisten en ondersteunende medewerkers worden ingezet. De organisatie brengt hiervoor kosten met zich mee, zoals honoraria van huisartsen, personeelskosten, huisvesting, ICT en overige bedrijfsvoeringskosten. Op basis van het verwachte aantal consulten, visites en triage consulten, gelden spoedpostspecifieke tarieven om per spoedpost jaarlijks op een begroting van 0 uit te komen.

Gedurende het jaar kan blijken dat de werkelijke productie afwijkt van de oorspronkelijke begroting. Wanneer bijvoorbeeld minder consulten en visites plaatsvinden dan verwacht, worden de begrote kosten over een kleiner aantal declarabele prestaties verdeeld. Omgekeerd kan een hogere productie leiden tot een andere verhouding tussen het beschikbare budget en de tarieven. Ook wijzigingen in het benodigde kostenbudget kunnen aanleiding geven tot een herziening.

De NZa-beleidsregel huisartsendienstenstructuur biedt daarom de mogelijkheid om gedurende het jaar een nieuw tarief aan te vragen wanneer het productievolume en/of het benodigde kostenbudget onjuist is ingeschat.

Het beleidsmatige kader

De bekostiging van huisartsenspoedposten is vastgelegd in de beleidsregel huisartsendienstenstructuur van de NZa, voor 2026 met kenmerk BR/REG-26113. Deze beleidsregel beschrijft onder meer de prestatiebeschrijvingen, de budgetvaststelling, de tariefopbouw en de nacalculatie.

Artikel 4, zevende lid, bepaalt dat een huisartsendienstenstructuur en de representerende zorgverzekeraars gedurende het jaar een nieuw vast tarief kunnen aanvragen wanneer blijkt dat het productievolume en/of de hoogte van het benodigde kostenbudget verkeerd is ingeschat. Op basis van de gewijzigde verwachtingen kan de NZa een nieuw tarief vaststellen en een aangepaste tariefbeschikking afgeven.

Een belangrijk uitgangspunt is dat een dergelijke tariefbeschikking niet met terugwerkende kracht wordt toegepast. Een tariefherziening gedurende het jaar heeft daarmee betrekking op de toekomstige declaraties vanaf de ingangsdatum van de nieuwe tariefbeschikking.

Hoe zijn de tarieven opgebouwd?

De NZa onderscheidt binnen de bekostiging van huisartsenspoedposten drie prestaties:

• Consult: huisartsenzorg waarbij een zorgverlener de patiënt begeleidt, adviseert en/of behandelt.
• Visite: huisartsenzorg die bij de patiënt thuis wordt verleend.
• Triageconsult: het beoordelen van de urgentie en ernst van de zorgvraag en het adviseren over de benodigde vervolgzorg.

Voor de tariefberekening geldt een onderscheid tussen triageconsulten enerzijds en consulten en visites anderzijds. Voor triageconsulten geldt een afzonderlijk vast tarief. Het resterende deel van het kostenbudget wordt toegerekend aan de consulteenheden voor consulten en visites.

Een visite telt daarbij mee als 1,5 consulteenheid, tegenover 1,0 consulteenheid voor een regulier consult. Hierdoor is het tarief voor een visite anderhalf keer het tarief per consulteenheid.

De berekening kan als volgt worden weergegeven:

Tarief per consulteenheid

(Totaal kostenbudget − begrote triageconsulten × triagetarief) / begrote consulteenheden

Tarief per consult

1,0 × tarief per consulteenheid

Tarief per visite

1,5 × tarief per consulteenheid

Deze systematiek betekent dat de verwachte productie rechtstreeks doorwerkt in de tarieven. Bij een gelijkblijvend kostenbudget leidt een lager aantal consulteenheden in beginsel tot een hoger benodigd tarief per consulteenheid. Een hoger aantal consulteenheden heeft in beginsel het tegenovergestelde effect.

De precieze uitkomst hangt daarnaast af van de verhouding tussen consulten, visites en triageconsulten en van eventuele wijzigingen in het kostenbudget.

Waarom kan een tariefherziening noodzakelijk zijn?

De oorspronkelijke begroting wordt opgesteld op basis van de productieprognose en het verwachte kostenbudget voor het betreffende jaar. In de loop van het jaar komen steeds meer realisatiecijfers beschikbaar. Daarmee kan de oorspronkelijke prognose worden getoetst en zo nodig worden aangepast.

Een tariefherziening kan bijvoorbeeld aan de orde zijn wanneer:

1. het aantal consulten structureel lager uitvalt dan begroot;
2. het aantal visites afneemt of juist toeneemt;
3. het aantal triageconsulten afwijkt van de oorspronkelijke verwachting (bijvoorbeeld door afvang door inzet MINDD);
4. het benodigde kostenbudget verandert;
5. de combinatie van productie en kosten leidt tot een wezenlijk andere tariefuitkomst.

Een gewijzigde productieprognose betekent niet automatisch dat de totale kostenbegroting moet worden aangepast. De kosten van een huisartsenspoedpost worden voor een belangrijk deel bepaald door de noodzakelijke beschikbaarheid van personeel, huisvesting, systemen en organisatie. Deze kosten verdwijnen niet evenredig wanneer het aantal patiëntcontacten lager uitvalt.

Daarom moet onderscheid worden gemaakt tussen een wijziging van de verwachte productie, een wijziging van het benodigde kostenbudget en een wijziging van de tarieven die nodig zijn om het budget volgens de geldende systematiek te dekken.

Welke onderbouwing is nodig?

Een zorgvuldige tariefaanvraag vraagt om een transparante en controleerbare financiële onderbouwing. De HDS en de representerende zorgverzekeraars moeten inzichtelijk maken waarom de oorspronkelijke uitgangspunten niet langer aansluiten op de actuele verwachtingen.

Een goede onderbouwing bevat ten minste:

• De oorspronkelijke begroting: de vastgestelde kostenbegroting, productieaantallen en bijbehorende tarieven.
• De actuele productieprognose: de gerealiseerde productie tot en met de laatst beschikbare periode, aangevuld met een onderbouwde prognose voor de resterende maanden.
• De financiële realisatie: de reeds gerealiseerde of geraamde opbrengsten en kosten, waarbij duidelijk is welke bedragen betrekking hebben op de verschillende prestaties.
• De resterende kostenbegroting: de berekening van het bedrag dat nog aan de resterende productie moet worden toegerekend.
• De tariefberekening: de afzonderlijke berekening voor triageconsulten, consulten en visites, inclusief de weging van visites.
• Eventuele verrekeningen: een specificatie van eerder toegepaste en nog openstaande verrekeningen in de tarieven.
• De ingangsdatum: de gewenste ingangsdatum van de nieuwe tarieven en de aansluiting op de toepasselijke NZa-beschikking.

Conclusie

Een tariefherziening bij een huisartsenspoedpost is een instrument om de tarieven gedurende het jaar opnieuw af te stemmen op gewijzigde productieverwachtingen en/of het benodigde kostenbudget. De mogelijkheid hiertoe is vastgelegd in de NZa-beleidsregel huisartsendienstenstructuur.

Wanneer het aantal consulten en visites lager uitvalt dan begroot, kan het noodzakelijk zijn de resterende kosten over een kleiner aantal consulteenheden te verdelen. Dit kan leiden tot hogere tarieven voor de resterende periode, zonder dat de totale kostenbegroting wordt verhoogd. Omgekeerd kan een hogere productie aanleiding geven tot een lagere tariefuitkomst, afhankelijk van de overige uitgangspunten.

Een goede aanvraag maakt de afwijkingen tussen begroting en prognose inzichtelijk, onderbouwt de resterende kosten en productie en specificeert eventuele verrekeningen. Daarmee ontstaat een transparante basis voor overleg tussen de huisartsenspoedpost en de representerende zorgverzekeraars en voor de daaropvolgende besluitvorming door de NZa.

Het uitgangspunt is dat de tarieven aansluiten op de actuele verwachtingen, terwijl de kostenbegroting, de financiële onderbouwing en de toepasselijke regelgeving consistent met elkaar blijven.

Meer info?

Meer info over een tariefherziening? Boec heeft inmiddels voor drie huisartsenspoedposten een tariefherziening aangevraagd (en ontvangen). Neem contact met ons op!